Trijntje de Vries en de Hieminga familie.

Ik heb op de andere pagina's die ik heb geschreven al een paar keer Tante Oma (Trijntje de Vries) langs laten komen. Ze wordt ook genoemd in Waling's verhaal en ze lijkt een aardig grote rol te hebben gespeeld binnen de Hieminga familie. Vandaar dat ik op deze pagina het verhaal (voor zover ik dat bij elkaar kan puzzelen) eens op een rijtje probeer te zetten.

Trijntje de Vries is een zus van de moeder van mijn Beppe. Deze De Vries familie is een grote familie, wat natuurlijk voor die tijd redelijk normaal was, op onderstaande familiefoto is een flink stuk afgebeeld, inclusief de aangetrouwden.

Tekst bij de grote familiefoto: Voorste rij vlnr: Johannes Floris, Trui Baay-Couperus, Geert Landman-Leeuw Tweede rij: Mevr van der Balt (kennis van Anne Telgenhof-de Vries), Siemen Floris, Sjoukje Floris-de Vries, Pake Jitse de Vries, Baby Kees Krikke, van Omke Lute, Geertje de Vries-Krikke, Beppe Geertje de Vries-Bos, Zwaantje de Vries-Migchels, Anna Telgenhof-de Vries, met baby Roel of Geerte, Sanderina Koopman-Bos zuster van Beppe Geertje, Saakje Blauw-Bos nicht van Beppe Geertje. Derde rij: Geertje Hoekstra-Floris, Pieter Couperus, Froukje Couperus-de Vries, Lute de Vries, Jan de Vries, Gosse v/d Balk verloofde van Trijntje de Vries, Trijntje de Vries, ? Blauw (man van Sjaakje Blauw-Bos). Vierde rij: Kees Leeuw, Simke Bos (broer van Beppe Geertje), Roelofje Dragt-de Leeuw, Jitse Leeuw, Jetze Veldstra, Jitske Veldstra-de Vries, Simke de Vries, Hindrik Telgenhof, Griet de Vries-de Leeuw was ziek toen deze foto werd gemaakt.

Op deze foto is op de derde rij aan de rechterkant Trijntje de Vries te zien met naast haar (links) Gosse v/d Balk, welke wordt aangeduid als haar verloofde. Waling vertelt over deze verloving dat hij lang duurde maar nooit tot een huwelijk heeft geleid, vooral omdat de heer in kwestie niet in vrouwen geïnteresseerd zou zijn geweest. Of dat iets is wat Tante Oma heeft verteld of dat het een stukje familiemythe is, is natuurlijk niet meer uit te zoeken. Hoewel de naam Gosse v/d Balk geen veel voorkomende is, heb ik geen documenten over deze heer kunnen vinden bij WieWasWie en dergelijke online archieven.

Het gepuzzel op deze pagina heeft mij doen denken dat bovenstaande foto ook Trijntje de Vries laat zien met haar toenmalige verloofde Gosse v/d Balk. Ik heb geen datums bij deze foto's maar op de grote familiefoto is op de voorste rij Johannes Floris te zien en daarnaast Trui Couperus, welke zijn geboren in 1902 en 1907. Het derde kind op deze rij is genoemd als Geert Landman-Leeuw wat Geertje Leeuw kan zijn, geboren in 1906. Ik denk dat Trui minimaal vier of vijf jaar oud is wat deze foto in 1911 of 1912 plaatst. Het zou handig zijn als ik de baby in het midden zou kunnen vinden maar ik heb helaas geen Kees Krikke kunnen vinden, tenminste... nog niet. Er zijn meerdere aangetrouwde Krikkes (Stientje, Aaltje en Geertje, waarbij Stientje en Geertje zussen zijn), maar ik heb hier geen zoon die Kees heet in de stamboom staan. Omdat er bij de baby staat 'van omke Lute' zou het een kind van Luite de Vries en Geertje Krikke kunnen zijn maar in dit gezin heb ik een hele rij kinderen die helaas allemaal zeer jong zijn gestorven. Ik zou de Krikke familie nog eens goed moeten bekijken want het is ook vreemd dat dit kind dan met de achternaam van de moeder wordt vermeld. Trijntje haar broer Simke de Vries staat hier op zonder zijn toekomstige vrouw Aaltje Krikke. Dit huwelijk is voltrokken in 1918, waardoor de foto niet veel later dan 1916 genomen kan zijn lijkt mij.

Trijntje de Vries is geboren op 1 november 1880 als achtste kind van Jitze Jans de Vries en Geertje Luites Bos. Na haar volgden nog drie kinderen. Mijn overgrootmoeder Jitsche de Vries was de jongste van deze elf kinderen. Eén dochter is bij de geboorte overleden en een zoon is nog geen twee jaar oud geworden zodat de familie uit negen kinderen bestond. Van deze kinderen is iedereen getrouwd, behalve Trijntje, en van de getrouwden zijn uit op één na alle huwelijken kinderen voortgekomen hoewel er diverse geboortes zijn geregistreerd waarbij het kind helaas al was overleden of kort na de geboorte stierf. Trijntje de Vries was ten tijde van de eerdere familiefoto dus zo'n 31 jaar oud en blijkbaar nog steeds verloofd, waarmee ze ten opzichte van haar broers en zussen een beetje achter liep op wat gebruikelijk was. Ze zal vroeg in haar leven zijn gaan werken en is als leerkracht aan de slag gegaan op scholen te Haulerwijk, Schoonhoven, Kollum, Wezep, Lemmer, Boskoop en St. Johannesga totdat ze per 31 oktober 1940 met pensioen ging.

De bijzondere Lagere School in St. Johannesga bestaat nog steeds en deze vierde in 2022 haar 100-jarig jubileum. Er is toen op de website onder andere onderstaande foto getoond welke het bestuur bij de opening laat zien. Trijntje de Vries staat achteraan, derde van links, en haar broer Simke de Vries is vooraan te zien, tweede van links. Dit is een School met de Bijbel, en het doet mij denken aan de school die Jan Hieminga twee jaar later in De Knipe opzet, maar op dat moment zijn er nog geen banden tussen de De Vries familie en de Hieminga familie (tot zover ik weet). De website van de huidige school 'De Trieme' met de oude foto's is hier te vinden.

Het opzetten van deze school was een lang proces, waarbij de vereniging (opgericht in 1916) van start is gegaan met Pieter van der Wal als voorzitter en Simke de Vries als secretaris. Er moest geld ingezameld worden via collectes, de verkoop van lammeren en allerlei andere manieren. In 1921 kon men starten met de bouw van het schoolhuis, een pand wat nog steeds in St. Johannesga te vinden is op Streek 80. Jitze Jans de Vries legt de eerste steen op 25 november 1921, wanneer hij 86 jaar oud is. Het jaar daarna was ook de school zelf klaar, een klus die pas kon starten nadat ook genoeg ouders hadden toegezegd hun kinderen naar een school voor Christelijk onderwijs te willen sturen. Toen de school er eenmaal was werden er meerdere Christelijke verenigingen opgezet welke ook van het schoolgebouw gebruik gingen maken, zoals muziekvereniging Crescendo, zangkoor Looft den Heer en de Christelijke meisjesvereniging Dorcas.

Er waren zeventien sollicitanten voor de functie van Hoofd der School, waaruit dhr. S. Attema werd geselecteerd, maar slechts één sollicitante voor de functie van onderwijzeres: Trijntje de Vries uit Boskoop. En zo startte de school in 1922 met deze twee voor de klassen.

Als onderwijzers geeft Trijntje op de school, naast de reguliere vakken, ook handwerken aan de meisjes. Zo heeft Trijntje Veldstra-Haringsma van haar naaimachineles gehad. De meisjes kregen deze lessen wanneer de jongens bezig waren met gymnastiek, wat vaak niet meer was dan voetballen op het schoolplein. We weten dat Geertje Veldstra ook nog wel eens verstel- en ander naaiwerk deed voor mensen. Het zou mij niet verbazen wanneer ze dat thuis bij Trijntje heeft geleerd.

Het boekje '75 jaar Christelijk Onderwijs in Sint Johannesga e.o.' bevat diverse foto's uit de geschiedenis van deze school en beschrijft onder andere ook het uitje naar Appelscha uit 1937 wat op onderstaande foto's is te zien. Trijntje komt op veel klassenfoto's langs en de verhalen geven een stukje inzicht in haar werk gedurende de 18 jaar dat ze aan deze school verbonden was. Wanneer de namen op de diverse klassenfoto's bekeken worden, dan duiken ook diverse achternamen op die op de één of andere manier aan onze familie verbonden zijn, wat natuurlijk niet vreemd is aangezien deze verbintenissen veelal uit verenigingen of lokale ontmoetingen voortkwamen.

Ten tijde van haar pensioen had Trijntje er veertig jaar in het onderwijs opzitten wat laat zien dat ze rond 1900 moet zijn gestart, rond haar twintigste. Ik weet dat ze tot 1903 in Schoonhoven woonde, ze komt dan vanaf 6 oktober 1903 in een overzicht van 'Dienstboden 1900-1910' voor Kollumerland opduiken maar staat hier wel als 'onderwijzeres' vermeld. Op 31 maart 1909 vertrekt ze vanuit Kollum naar Oldebroek, maar ze zal toen bij een school in Wezep zijn gaan werken lijkt mij. Het lijkt alsof ze bevriend was met Co Guldemond, de vrouw van Chris Guldemond, maar het is niet bekend of dat voortkwam uit haar werk in Boskoop of dat ze haar al eerder kende. Onderstaande foto laat de twee dames zien maar ook hier weten we geen datum of jaartal.

De tweede foto hierboven laat een aantal dames zien waarbij ik gok dat Trijntje de Vries aan de rechterkant staat samen met een zus. Dit zijn de weinige foto's uit haar jongere jaren lijkt het.

Het bovenstaande artikel is ten tijde van haar pensioen, een dag voordat ze de zestigjarige leeftijd bereikte, geschreven en belicht een gedeelte van haar carriere. Op dat moment woonde Trijntje in St. Johannesga en volgens de telefoonlijst uit die tijd op nummer 28. Er waren verder blijkbaar geen straatnamen nodig. De foto hieronder laat deze woning zien. De woning lijkt, hoewel verbouwd, nog steeds te bestaan op Streek 42 in St. Johannesga.

Voordat Geertje Veldstra, na haar trouwen met Bouwe Hieminga, naar Groningen vertrok woonde ze op St. Johannesga 35 volgens haar persoonsbewijs. Tot zover ik weet woonde ze eerst in bij een andere zus van haar moeder, Antje (Anna) de Vries in Heerenveen, maar dat beviel niet zo en later woonde ze bij Trijntje in. We weten uit De Knipe dat nummers nog wel eens veranderden, dus ongetwijfeld deed men dit in St. Johannesga ook en was dit dezelfde woning. Geertje is op 16 jarige leeftijd voor deze woning op de foto gezet, dus de kans is groot dat ze op dat moment bij Trijntje inwoonde en ze is dit blijven doen tot haar trouwen. Foto's van de twee dames achter deze (of een andere?) woning laten een lachende Geertje en Trijntje zien.

Na haar pensioen is Trijntje al vrij snel bij Geertje en Bouwe ingetrokken op de Radesingel 1 te Groningen. Ze is hier op 13 januari 1941 ingeschreven, op dezelfde dag dat Geertje hier naartoe is verhuist. Vanaf oktober 1941 doken daar de eerste kinderen op dus een hulp in de huishouding was handig. Later in de oorlog was het Trijntje de Vries die de agenten koffie aanbood toen ze Bouwe Hieminga wilden komen oppakken. Het was sowieso gezellig op dat adres want de broer van Bouwe, Wiepke, heeft hier ook nog gewoond lijkt het. Later in de oorlog is Bouwe met dochter Tineke naar de boerderij van Jetze Veldstra in Oldeouwer verhuist (waarschijnlijk om tewerkstelling in Duitsland te ontlopen) en Geertje komt hier later ook naartoe met zoons Jan en Jetze. Jan kan zich herinneren dat Trijntje de Vries hier ook een tijd woonde, want zij heeft hem daar leren lezen en schrijven nog voordat hij naar school ging.

Toen de familie van Groningen naar Scheveningen verhuisde woonde Trijntje de Vries al in Amsterdam. Op 26 oktober 1945 verhuist Trijntje naar de 1e Helmersstraat 191 II, III. Daar woonde haar zus Froukje, welke intussen weduwe is, al sinds april 1942 samen met Minna Spijer-Cohn. Deze mevrouw Spijer staat op een persoonskaart vermeld als 'opgedoken' in 1945, wat de tegenhanger was van onderduiken natuurlijk. Dat kan er op wijzen dat ze tijdens de oorlog een tijd ondergedoken heeft gezeten. Minna Spijer is Joods en deze zelfde persoonskaart vermeld ook dat ze initieel 'gesperrt' is vanwege haar functie als 'translatrice. Afd. Spec. Opdrachten' en als echtgenote van Marcus Spijer. Deze aanduiding betekent dat ze is vrijgesteld van transport naar een kamp. Haar echtgenoot Marcus Spijer is ergens tijdens de oorlog opgepakt en in juli 1943 overleden in concentratiekamp Sobibor. Wellicht verloor Minna met zijn arrestatie een gedeelte van haar bescherming en moest ze daardoor onderduiken. Sowieso waren deze aanduidingen geen permanente oplossing, naarmate de oorlog vorderde werden ook mensen met deze aanduiding op transport gestelt, dus ook dit kan Minna hebben doen onderduiken.

Zo woont Trijntje dus samen met haar zus, Minna Spijer-Cohn en haar nicht, Anna de Vries (dochter van Simke de Vries en Aaltje Krikke). De huisgenoten verhuizen in juli 1952 naar de Baetostraat 5 II. Froukje vertrekt na twee eerdere lange trips naar de USA in 1958 definitief en gaat naar Pasadena, USA. Zij heeft vijf kinderen waarvan er vier in de USA gesettled zijn dus het is niet gek dat ze kiest om bij haar kinderen en kleinkinderen te gaan wonen. De ene dochter die in NL woont is Gertrud of Trui Couperus (getrouwd met Willem Baaij), welke ook op de familiefoto bovenaan deze pagina te zien was.

Minna Spijer-Cohn vertrekt ook uit Nederland en wel naar Armadale in Australië. Het is mij verder niet bekend hoe haar familie in elkaar zit.

Daarna blijven Anna en Trijntje samen op de Baetostraat wonen. Anna is op 21 mei 1948 bij Trijntje en haar huisgenoten ingetrokken omdat zij intussen wees was en in Friesland bij een familielid op een boerderij woonde waar ze werd ingezet voor diverse klussen, zoals om 4 uur in de ochtend melken. Een oom overzag deze situatie en regelde dat Anna naar Amsterdam kon verhuizen, waardoor ze weer naar school kon gaan. Trijntje ontving haar initieel niet erg hartelijk door aan te geven dat ze haar 16-jarige nicht in huis nam uit plichtsgevoel naar haar overleden broer, maar uiteindelijk bleven ze nog zes jaar samen wonen. Anna had een goede band met Froukje de Vries. Anna werkt later in de huishouding bij het Binnen Gasthuis en verhuist in 1954 naar Grimburgwal 10 in Amsterdam. Dit is het inschrijfadres voor de lokatie Nieuwe Doelenstraat, hoek Kloveniersburgwal. Dit is het Zusterhuis van het Binnen Gasthuis. De kaarten voor het adres Grimburgwal 10 laten een zeer grote doorloop van dames zien die hier korte tijd verblijven. Anna werkt hier om wat geld te verdienen maar intussen doet zij de opleiding kinderopvang, kinderbescherming en werkt later in een particulier kindertehuis aan de Roggeveenstraat (Hulp Voor Onbehuisden). Anna de Vries trouwt op 3 augustus 1955 met Ype Kos en trekt bij hem in op de Hudsonstraat 179 II, boven supermarkt 'Immerzeel'. Dit is de dubbele bruiloft waar Waling en Tineke ook bij te gast waren (zie Waling's verhaal). Anna had in Amsterdam een goede vriendin, Silly (kort voor Sibbeltje) Kos, en zij bleken beiden nog een ongetrouwde broer te hebben. Een deal was redelijk snel gemaakt en zo ontstond een dubbele plechtigheid in augustus 1955.

Na het vertrek van Anna woont Trijntje in haar eentje op de Baetostraat maar Waling vertelt dat de kinderen Hieminga hier nog wel eens zijn gaan logeren. Waling vertelde dat hij dan in een tweetal tegen elkaar geschoven fauteils heeft geslapen, maar Anna de Vries weet nog goed dat hij eerder ook wel eens bij haar in haar eenpersoons bed lag. Waling lag blijkbaar niet stil en Anna heeft de gehele nacht niet geslapen! Tineke sliep dan bij Tante Oma in haar tweepersoonsbed. Tante Oma, zoals ze genoemd wordt, is tegen die tijd al in de zeventig maar lijkt zich nog prima te vermaken. Onderstaande foto's laten een uitje zien en een etentje. Op beide foto's lijken Co danwel Chris Guldemond ook weer op te duiken.

De familiebanden zijn wat onduidelijk, maar er is blijkbaar een link tussen de Guldemonds en de Hieminga familie waarbij Trijntje de Vries de verbindende factor zou kunnen zijn. Op de eerste foto hierboven lijkt het Sjoukje Veldstra, zus van Geertje Veldstra te zijn die een toespraak houdt. Zij woonde in bij Chris en Co Guldemond in Boskoop. Waling vertelt hierover dat Sjoukje voor hen zorgde, wellicht is dat een baantje dat ze via Tante Oma heeft gevonden. Ik heb diverse foto's gevonden van dit echtpaar, zowel uit Geertje haar jongere jaren waarbij zowel Chris Guldemond als Trijntje de Vries op het strand in Scheveningen (denk ik) te zien zijn, voor het huis in Boskoop en ook later wanneer Geertje met haar dochters Jittie en Marbo in de tuin in Boskoop ligt te zonnen. Deze laatste foto's zijn waarschijnlijk rond 1969 genomen.

De Guldemonds hebben een kwekerij in Boskoop en Chris leidt dit bedrijf met zijn broer. Ze wonen ook naast elkaar in de hierboven getoonde tweelingvilla's. Deze huizen staan er nog steeds maar het bedrijf Guldemond is intussen een stukje verderop langs dezelfde straat in Boskoop te vinden.

Onderstaande foto is uit 2024 en laat dezelfde twee villa's zien.

Uiteindelijk komt Tante Oma weer terug in huis bij Bouwe Hieminga en Geertje Hieminga-Veldstra. Als het op latere leeftijd met haar gezondheid niet zo goed gaat nemen zij haar in huis om voor haar te kunnen zorgen. Ze heeft waarschijnlijk maagkanker volgens Waling en ligt in de achterkamer in de Doornstraat in Scheveningen. Waling maakt voor haar een knopje bij haar bed zodat ze kan bellen wanneer ze wat nodig heeft. Ze overlijdt hier op zondag 14 februari 1960 en ligt nog op de tafel in de voorkamer opgebaard, dat kon Jittie zich nog herinneren.

Deze dame heeft zo door haar 79 jaren heen afwisselend haar nicht Geertje Veldstra in huis genomen en is daarna twee keer bij Geertje en haar man in huis komen te wonen, terwijl ze altijd contact heeft onderhouden met deze familie. Ze woonde als onderwijzeres op diverse plekken, heeft ongetwijfeld vele kinderen geïnspireerd, maar trok daarna nog van het hoge noorden (als ik het zo mag noemen) naar de grote stad Amsterdam. Hopelijk heeft ze veel plezier beleefd aan de leeslamp en de leunstoel die ze bij haar pensioen cadeau kreeg.

Er zijn nog meer foto's van Tante Oma op deze pagina te vinden (ook al eerder naar gelinkt).

Bronnen: 75 jaar Christelijk Onderwijs in Sint Johannesga e.o., De Jong, Mulder, Van der Wal, Waslander (1997), documenten uit eigen collectie. Met dank aan Gerda en Johan Kos.